preload

Lekcja 31

Kiedy byłem mały...   Quand j’étais petit...

Lekcja próbna

Leçon 31: Quand j'étais petit...
Lekcja 31: Kiedy byłem mały...

Witam Cię serdecznie w trzeciej części naszego kursu, przeznaczonej dla zaawansowanych! Jeśli sumiennie przerobiłeś obie poprzednie części i masz wielką ochotę, aby jeszcze bardziej wzbogacić swoją znajomość francuskiego (a mam nadzieję że tak!), kolejne 15 lekcji stoi przed Tobą otworem.

Dzięki tej części kursu znacznie poszerzysz swoje słownictwo, poznasz nowe zagadnienia gramatyczne, zrozumiesz wiele nieznanych Ci dotąd reguł, a co za tym idzie, będziesz łatwiej i płynniej czytać, pisać i mówić po francusku. Wszystko co Ci jest potrzebne, to chęć do nauki i systematyczność. Gotowy? Tak więc do dzieła, en route!


W tej oraz w przyszłej lekcji poznamy i utrwalimy czas przeszły niedokonany imparfait oraz różnice między czasem imparfait a czasem passé composé. W lekcji 33. pojawi się także czas passé récent, który wyraża czynności, jakie zostały wykonane przed chwilą. Można powiedzieć, że te trzy lekcje powiedzą nam wiele o przeszłości.

Przejdźmy teraz do nowego czasu przeszłego. Znasz już z lekcji 18. oraz lekcji 19. czas przeszły dokonany passé composé, który wyraża czynności dokonane, mające miejsce w konkretnym czasie, bądź takie które wystąpiły już ileś razy. W tej lekcji omówimy czas imparfait, który jest czasem niedokonanym i służy do opisywania okoliczności, przyczyn, tła różnych czynności, które są najczęściej wyrażane przez passé composé.

Imparfait służy także do opisywania wspomnień, porównywania jak to było kiedyś, do mówienia o swoich przyzwyczajeniach w przeszłości. Można powiedzieć, że w relacji passé composé - imparfait, ten pierwszy wyraża czynność punktową, ważniejszą, a drugi opisuje okoliczności jej zaistnienia oraz jej tło. Zanim przejdziemy do porównania tych dwóch czasów na konkretnych przykładach, poznajmy i przećwiczmy tworzenie czasu imparfait, a przy okazji powspominajmy trochę...

Czas imparfait tworzy się bardzo prosto. Nie ma tutaj nieregularności (z jednym małym wyjątkiem) ani czasowników posiłkowych. Jest to czas prosty, a każdy czasownik ma swój temat oraz odpowiednie dla tego czasu końcówki. Temat danego czasownika tworzymy od formy osobowej "nous" w czasie teraźniejszym présent.

Popatrzmy na kilka przykładów:

Forma dla "nous" w présent Temat dla imparfait
nous parl-ons parl-
nous regard-ons regard-
nous finiss-ons finiss-
nous av-ons av-
nous pren-ons pren-

Do tych tematów dorzucamy końcówki osobowe czasu imparfait i otrzymujemy jego odmianę. Forma rodzaju męskiego oraz żeńskiego jest taka sama (np. j'avais - miałem/miałam). Oto te końcówki osobowe:

-ais -ions
-ais -iez
-ait -aient


Odmieńmy więc powyższe przykładowe czasowniki:

parler - mówić

parlais parlions
parlais parliez
parlait parlaient

je parlais, tu parlais, il parlait
ja mówiłem, ty mówiłeś, on mówił
nous parlions, vous parliez, ils parlaient
my mówiliśmy, wy mówiliście, oni mówili

regarder - patrzeć

je regardais, tu regardais, il regardait
ja patrzyłem, ty patrzyłeś, on patrzył
nous regardions, vous regardiez, ils regardaient
my patrzeliśmy, wy patrzeliście, oni patrzeli

finir - kończyć

je finissais, tu finissais, il finissait
ja kończyłem, ty kończyłeś, on kończył
nous finissions, vous finissiez, ils finissaient
my kończyliśmy, wy kończyliście, oni kończyli

avoir - mieć

j'avais, tu avais, il avait
ja miałem, ty miałeś, on miał
nous avions, vous aviez, ils avaient
my mieliśmy, wy mieliście, oni mieli

prendre - brać

je prenais, tu prenais,il prenait
ja brałem, ty brałeś, on brał
nous prenions, vous preniez, ils prenaient
my braliśmy, wy braliście, oni brali


Spróbuj teraz sam utworzyć odmianę następujących czasowników w czasie imparfait, rozpisując ją sobie oraz wypowiadając na głos:

téléphoner, travailler, choisir, lire, écrire, apprendre, partir, aller, connaître

Mam nadzieję, że poradziłeś sobie bez problemu. Porównaj swoją odmianę z przedstawioną poniżej dla pierwszej osoby liczby pojedynczej:

Czasownik 1 os. l.poj. w czasie imparfait
téléphoner je téléphon-ais
travailler je travaill-ais
choisir je choisiss-ais
lire je lis-ais
écrire j'écriv-ais
apprendre j'appren-ais
partir je part-ais
aller j'all-ais
connaître je connaiss-ais

Prawda, że wszystko jest regularne i nie sprawia problemu? Myślę że tak, ale jest jeden mały, ale bardzo ważny wyjątek: to czasownik "être". Otóż, jego temat w czasie imparfait to "ét-", do niego dodajemy końcówki i otrzymujemy odmianę:

être - być

étais étions
étais étiez
était étaient

j'étais, tu étais, il était
ja byłem, ty byłeś, on był
nous étions, vous étiez, ils étaient
my byliśmy, wy byliście, oni byli

Oprócz "être", warto wspomnieć także o czasownikach takich jak "voir" oraz "manger". Nie ma tutaj nic nieregularnego, ale być może masz wątpliwości, czy przy odmianie "voir" w osobie nous będzie litera "y" oraz "i", a przy "manger" trzeba zachować "e", tak, jak w odmianie w présent. Popatrz więc na odmianę tych dwóch czasowników:

voir - widzieć

voyais voyions
voyais voyiez
voyait voyaient

je voyais, tu voyais, il voyait
ja widziałem, ty widziałeś, on widział
nous voyions, vous voyiez, ils voyaient
my widzieliśmy, wy widzieliście, oni widzieli

manger - jeść

je mangeais, tu mangeais, il mangeait
ja jadłem, ty jadłeś, on jadł
nous mangions, vous mangiez, ils mangeaient
my jedliśmy, wy jedliście, oni jedli

W odmianie czasownika "manger" litera "e" pojawia się w czterech przypadkach (dla osób: je, tu, il oraz ils), dlatego, że po "g" mielibyśmy "a", a jeśli po "g" stoi "a", to "g" czytamy jak [g]. Zaś przy "manger" wymowa "g" w bezokoliczniku jest inna - jeśli po "g" stoi "e", to "g" wymawiamy jako [ż]. Tak też jest tutaj. Dla nous oraz vous "e" jest zbędne, gdyż po "g" mamy literę "i" (jeśli po "g" stoi "i", to "g" wymawiamy [ż]).

I jeszcze jedna uwaga: wymowa czasownika "faire" w czasie imparfait. Tworzenie jest regularne, ale wymowa jest taka sama, jak w czasie teraźniejszym nous faisons. Posłuchaj:

faire - robić

je faisais, tu faisais, il faisait
ja robiłem, ty robiłeś, on robił
nous faisions, vous faisiez, ils faisaient
my robiliśmy, wy robiliście, oni robili


Znamy już odmianę czasu imparfait, nauczmy się więc jego zastosowania i poćwiczmy odmianę w zdaniach. Tak, jak wspomniałam wyżej, czas przeszły niedokonany służy do określania czynności, która trwała w bliżej nieokreślonym czasie, która nie ma przedziałów czasowych, nie ma także informacji ile razy coś miało miejsce. W tym przypadku, najczęściej występuje razem z czasem passé composé. Imparfait wyraża także przyzwyczajenia i czynności, które się powtarzały w przeszłości.

Popatrzmy na przykładowe zdania i ich tłumaczenie, zwracając uwagę na różnice między imparfait, passé composé oraz présent:

1.
En été, nous allions en vacances au bord de la mer.
Latem jeździliśmy na wakacje nad morze.

W tym zdaniu opisujemy swój dawny zwyczaj: latem jeździliśmy nad morze.

En été, nous allions en vacances au bord de la mer.
Latem jeździliśmy na wakacje nad morze.

2.
Quand j'étais enfant, j'aimais bien jouer à cache-cache.
Kiedy byłem dzieckiem, lubiłem bawić się w chowanego.

W kolejnym zdaniu określamy mniej więcej, kiedy lubiliśmy bawić się w chowanego - "kiedy byłem dzieckiem". Możemy określić także, ile mieliśmy lat, kiedy coś lubiliśmy (bądź nie lubiliśmy) robić, lub kiedy mieliśmy jakiś zwyczaj.

Quand j'étais enfant, j'aimais bien jouer à cache-cache.
Kiedy byłem dzieckiem, lubiłem bawić się w chowanego.

3.
Avant, il fumait beaucoup.
Kiedyś/niegdyś, palił dużo.

Trzecie zdanie wyraża również czynność, która powtarzała się w przeszłości. Mamy tu także w domyśle porównanie, że kiedyś ktoś robił coś, a teraz już nie. Słowo "avant" znaczy "przedtem", "kiedyś".

Avant, il fumait beaucoup.
Kiedyś/niegdyś, palił dużo.

4.
Ils aimaient faire du vélo.
Lubili jeździć na rowerze.

Następnie zdanie także wpisuje się w jakieś opowiadanie albo porównanie prawdopodobnie z teraźniejszością. Kiedyś pewnie lubili jeździć na rowerze, był to ich zwyczaj, upodobanie w przeszłości, teraz być może już tego nie lubią.

Ils aimaient faire du vélo.
Lubili jeździć na rowerze.

5.
Nous étions très heureux.
Byliśmy bardzo szczęśliwi.

Kolejne zdanie opisujące uczucia, również wypowiadane w przypadku wspomnień i opowiadania o przeszłości (jak to było kiedyś).

Nous étions très heureux.
Byliśmy bardzo szczęśliwi.

6.
D'habitude, j'allais me coucher à deux heures du matin.
Zazwyczaj chodziłem spać o drugiej nad ranem.

W powyższym zdaniu pojawia się zwrot "d'habitude", który określa, co było naszym zwyczajem w przeszłości.

D'habitude, j'allais me coucher à deux heures du matin.
Zazwyczaj chodziłem spać o drugiej nad ranem.

7.
Quand j'étais étudiante, je regardais rarement la télé.
Kiedy byłam studentką, rzadko oglądałam telewizję.

Również w tym zdaniu jest wyrażona jakaś czynność, która się powtarzała (bądź też nie), która mogła mieć miejsce rzadko, często, od czasu do czasu.

Quand j'étais étudiante, je regardais rarement la télé.
Kiedy byłam studentką, rzadko oglądałam telewizję.


Czas imparfait to także czas, który występuje w bajkach i opowiadaniach typu "był sobie kiedyś...", w porównaniach, jak to było dobrze kiedyś, a teraz już nie jest, jak ktoś się zmienił. Popatrzmy na kolejne przykłady:

8.
Avant, elle était brune. Maintenant elle est blonde.
Kiedyś była brunetką. Teraz jest blondynką.

Opisujemy, jaka ona była kiedyś, w przeszłości, w porównaniu do tego, jaka jest teraz.

Avant, elle était brune. Maintenant elle est blonde.
Kiedyś była brunetką. Teraz jest blondynką.

9.
Kolejne zdanie to także porównanie.

Autrefois, il y avait moins de pollution.
Niegdyś było mniej zanieczyszczenia środowiska.

Autrefois, il y avait moins de pollution.
Niegdyś było mniej zanieczyszczenia środowiska.

10.
W następnym zdaniu mamy typowy początek niejednej bajki:

Il était une fois une jeune belle fille.
Była sobie pewnego razu młoda piękna dziewczyna.

Il était une fois une jeune belle fille.
Była sobie pewnego razu młoda piękna dziewczyna.


Jak zauważyłeś, czas imparfait służy do opisywania czynności, które były zwyczajem w przeszłości, które się powtarzały, które występowały z jakąś określoną częstotliwością (rzadko, często). Jest on także czasem, za pomocą którego przedstawiamy nasze wspomnienia, opowiadamy jakąś historię, opisujemy to, co kiedyś miało miejsce, jak było, jak wyglądało, często w porównaniu z teraźniejszością. Kiedy chcemy powiedzieć, jacy byliśmy kiedyś, co lubiliśmy, jakie były nasze zwyczaje, co robiliśmy często, a co rzadko, jak wyglądaliśmy, co robiliśmy, gdzie jeździliśmy na wakacje, z kim się przyjaźniliśmy, co robiliśmy wcześniej, używamy właśnie tego czasu.

Czy użycie tego czasu jest już dla Ciebie w pełni zrozumiałe?

Opisz teraz siebie, jak byłeś lub byłaś dzieckiem, odpowiadając na kilka moich pytań. Za pomocą czasu imparfait możesz sobie powspominać. Odpowiedz głośno:

1. Qu'est-ce que tu aimais faire quand tu avais 10 ans?

........................................

2. Où est-ce que tu passais les vacances d'habitude quand tu étais enfant?

........................................

3. Qu'est-ce que tu aimais porter?

........................................

4. Quel sport est-ce que tu faisais?

........................................

5. Tu étais un enfant calme?

........................................

6. Quelles étaient tes habitudes?

........................................

7. Qu'est-ce que tu voulais faire comme métier quand tu étais petit(e)? Qui est-ce que tu voulais devenir?

........................................


Skoro o wspomnieniach mowa, nauczmy się także czasownika "se souvenir" - "pamiętać".

se souvenir (de qch, de qqn)
pamiętać (o czymś, o kimś)

je me souviens, tu te souviens, il se souvient
ja pamiętam, ty pamiętasz, on pamięta
nous nous souvenons, vous vous souvenez, ils se souviennent
my pamiętamy, wy pamiętacie, oni pamiętają

Może opowiesz o swojej pierwszej miłości? Kiedy to było? Kim on był lub ona była? Wspominając, użyjesz tutaj także czasu imparfait.


Mam nadzieję, że takie wspominanie sprawiło Ci wiele przyjemności i że przy okazji zrozumiałeś zasady tworzenia oraz użycia czasu imparfait. Wykonaj koniecznie ćwiczenia, które przygotowałam w zakładce "Ćwiczenia", odmień też inne czasowniki, które znasz z poprzednich części kursu oraz przypomnij sobie czas passé composé z lekcji 18. oraz 19. W następnej lekcji porównamy użycie czasu imparfait i passé composé.

A bientôt!
Małgosia

Lekcja | Ćwiczenia | Ściąga




  Wszystkie lekcje Lekcja 32 Lekcja 32


Informacja o lekcjach próbnych
Lekcje próbne oraz próbne zestawy słownictwa służą do zapoznania się z możliwościami naszej platformy do nauki języków obcych. Lekcje te i zestawy są w pełni funkcjonalne, wymagają jedynie założenia konta i zalogowania się. Założenie konta jest bezpłatne i do niczego nie zobowiązuje.

Dzięki temu jako zalogowany użytkownik możesz bezpłatnie rozpocząć naukę z naszą platformą, a dopiero później zdecydować, czy chcesz ją kontynuować i wykupić pełny bezterminowy dostęp do wybranych kursów.